Nguyệt San phát hành định kỳ vào mỗi đầu tháng
Nguyệt San Giao Mùa
Merrifield, Virginia
22116
USA
Số 282
Ngày 1 tháng 3 năm 2026
 |
| Home | Những Số Cũ | Thư Ngỏ | Liên Lạc | ||
| Chủ Nhiệm kiêm Chủ Bút: | Ðinh Trường Như (TK Trung Kỳ) |
| Ban Biên Tập: | Mạc Phương Ðình, Phan Thái Yên |
| Chung Thủy, Nguyễn Thị Thanh Dương | |
| & TK Trung Kỳ | |
| Kỹ Thuật: | Đồng Mỹ |
Mọi bài vở đóng góp xin gửi về GiaoMua2025@gmail.com
Copyright
2002 by Giao Muà e-magazine and respective authors
++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
Bài vở trên Giao Muà là do các tác giả gửi đăng và Giao Muà không chịu trách nhiệm về nội dung. Muốn xin trích đăng lại, xin liên lạc với GiaoMua2025@gmail.com.
I . Thơ _______________________________________________________________________
| 1. | VẪN LÀ ANH | Nguyễn Thị Thanh Dương |
| 2. | Người có một trái tim | Bạch Liên |
| 3. | Cây Anh-đào trước Cửa | ChinhNguyen/H.N.T |
| 4. | Ngày Tết Gia Đình | Lê Miên Khương |
| 5. | Ngủ Đi Em | Quang Phục̀ | 6. | Đầu Năm khai bút | Hàn Thiên Lương | 7. | MÙA ĐÔNG RIÊNG ANH | ĐỖ ANH TUYẾN | 8. | ĐÊM ĐÔNG | Nam Thảo | 9. | NHỚ ANH ĐÊM NOEL | Chương Hà | 10. | CHUÔNG GIÓ NGÂN NGA | Chương Hà |
II . Văn _______________________________________________________________________
| 1. | CHIẾC XE CŨ | Nguyễn Thị Thanh Dương |
| 2. | BA MƯƠI … VUI HƠN TẾT | KIM LOAN |
| 3. | Lòng Nhân | Bạch Liên |
| 4. | Tết Nhớ Nhà | Hoàng Long Hải |
| 5. | PHÙ DU | Đặng Xuân Xuyến |
| 6. | ĐẶNG XUÂN XUYẾN: TIẾNG THỞ DÀI CỦA BI KỊCH NHÂN SINH | ĐỖ ANH TUYẾN |
| 7. | ĐẶNG XUÂN XUYẾN: ĐI TÌM NIỀM RIÊNG GIỮA DÒNG TRÔI VỒI VỘI | ĐỖ ANH TUYẾN |
III . Tin Tức /Trả Lời Bạn Ðọc__________________________________________________
| 1. Tin Tức/Trả Lời Bạn Ðọc _______ Ban Biên Tập |
I . Thơ __________________________________________________
II . Văn___________________________________________________________
Nguyễn Thị Thanh Dương
Vợ chồng cbị Bông quyết định bán chiếc Acura cũ với giá 4,500 đồng. Thời buổi dịch bệnh Covid làm kinh tế thế giới đảo điên, mọi thứ đều lên giá ầm ầm, nhà cửa xe cộ nơi nào cũng hot, cũng cao giá. Như thuở yên lành “xưa” thì chiếc xe đời cũ này phải vừa bán vừa cho với giá rẻ bèo. Ban đầu định rao bán trên net trên báo cho nhanh nhưng chị Bông chợt nhớ đến Mohamed, lần đến nhà sửa xe Acura cho chị Bông gần đây nhất Mohamed đã dặn dò:
- Khi nào chị muốn bán xe này thì gọi tôi.
Thế là chị Bông liền nhắn tin cho anh ta
Mohamed là thợ sửa xe chuyên nghiệp làm việc cho một tiệm sửa xe của đồng hương anh ta trong thành phố này. Mohamed là hàng xóm chị Bông trước kia, sau anh ta dọn nhà nơi khác gần trường học con cái nhưng tình hàng xóm vẫn còn nhờ những lần xe cộ hư hỏng vợ chồng chị Bông đều gọi Mohamed đến tận nhà xem xét hay sửa chữa nếu có thể, anh ta biết điều, luôn làm việc chân thật và giá cả hợp lý nên chị Bông rất tin cậy.
Mohamed đến cùng với thằng con trai tuổi độ đôi mươi, anh ta xem xét trong ngoài chiếc xe lần nữa, cho thằng con tha hồ chạy thử trong khi đứng nói chuyện với vợ chồng chị Bông ngoài sân. Người di dân đạo Hồi này chăm chỉ làm ăn và dành dụm như người Việt tị nạn chúng ta, Mohamed từng kể ước mơ khi đến Mỹ là các con sẽ ăn học nên người. Nước Mỹ chẳng phải là thiên đường hoàn hảo, cũng có bao chuyện đau buồn, nhưng nước Mỹ vẫn là thiên đường ước mơ của bao di dân trên thế giới. Thằng con lớn của Mohamed đang học đại học dự tính sẽ học y khoa. Nó đang cần có một chiếc xe.
Chiếc Acura đời 1999 nhưng mới chạy hơn 130 ngàn mile.
Thằng con đã lái thử xe cả chục phút mới quay về, nó vừa ý thế là Mohamed trả giá chiếc xe xuống còn 4,000 đồng. Chị Bông đồng ý bán, dù có rẻ hơn ý muốn của mình nhưng chiếc xe Acura thân yêu của chị vào nhà Mohamed chị yên tâm, xe sẽ luôn luôn được sửa chữa tu bổ, sẽ chạy thêm cả chục năm nữa và nhất là có ngày chị sẽ gặp Mohamed là có ngày chị sẽ gặp lại chiếc xe .
Mohamed ký check trả tiền, chị Bông trao giấy xe cho anh ta. Hai cha con ra về. Chị Bông bỗng nhiên bồi hồi, từ giây phút này người ngồi vào xe không là mình nữa khi nhìn thằng con của Mohamed mở cửa xe ngồi vào chiếc ghế mà chị đã từng ngồi và cái tay lái kia chị đã từng quen thuộc bàn tay đặt chỗ nào thoải mái nhất, thuận tiện nhất. Nó lái xe vèo một cái ra khỏi góc phố, chị phản ứng tự nhiên chạy theo vài bước làm anh Bông phải ngạc nhiên …níu áo cản lại:
- Ơ kìa….. bà tính chạy đi đâu đấy?
- Chiếc xe Acura…..của em…
- Xe nào của bà?.Title xe đã đưa cho Mohamed, tiền người ta trả bà còn cầm trong tay kìa.
Chị Bông vẫn còn ngẩn ngơ như người vừa…mất của:
- Nhưng sao em vẫn cứ… tiếc chiếc xe. Em quên mất… em quên mất…
Anh Bông cũng ngẩn ngơ:
- Bà làm gì mà thất thần lên thế? Bà quên gì trong xe? Bà có vàng bạc kim cương gì đâu chứ.
- Em quên…. lúc nãy không đứng bên cạnh chiếc xe chụp vài tấm hình làm kỷ niệm giây phút cuối chiếc xe còn thuộc về mình, ở bên mình trước khi chúng ta đồng ý bán cho Mohamed.
Anh Bông kêu lên:
- Ôi giời, bán chiếc xe cũ mà bà cũng đa sầu đa cảm. Tôi biết thế nào bà cũng sẽ làm bài thơ than thở thương thương nhớ nhớ chiếc xe cũ rích ấy.
Chị Bông rưng rưng:
- Cuộc đời phù du quá, nay của mình mai của người khác.
- Là sự trao đổi mua bán. Bà chỉ nói chuyện huề vốn.
Anh Bông chỉ tay vào garage:
- Đó, bà tha hồ chụp hình với xe Honda Accord kia đi, sau này thành xe cũ có bán đi bà sẽ có một đống hình kỷ niệm.
Anh Bông vô tâm chẳng hiểu vợ gì cả.
Đúng là một chiếc xe cũ rích, chiếc Acura đời 1999 ấy, người khác thì đã bán nó từ hồi nào rồi thế mà chị Bông vẫn yêu thích đi chiếc xe Acura. Nó là kỷ niệm của thằng con, là chiếc xe đầu tiên trong đời nó, khi vừa ra trường là mua ngay chiếc xe mới tinh để đi làm. Xe kiểu thể thao hai cửa, mui xe có thể mở ra đóng vào. Nó đã yêu thích nâng niu giữ gìn chiếc xe không một vết dơ bẩn từ trong ra ngoài làm chị Bông thương con thương cả… xe của con. Vậy mà đi được mấy năm nó chán và muốn mang ra dealer trade in đổi xe khác. Chị Bông luôn thương tiếc kỷ niệm và tiếc chiếc xe còn mới mang ra dealer sẽ bị trả rẻ nên chị đưa tiền cho con để “mua lại” chiếc Acura. Bây giờ con sống ở tiểu bang khác, chiếc xe Acura càng là kỷ niệm chị chẳng muốn rời xa.
Thế là chiếc xe Acura thể thao đã thuộc về chị Bông người luôn lái xe với ….tốc độ khiêm nhường trên đường phố đôi khi bị người xe sau bực mình bóp còi giục giã.
Nhà vẫn có hai xe khác, một Toyota của chị Bông và một xe truck của anh Bông mà hai vợ chồng vẫn lái đi làm, bây giờ chị Bông lái thêm chiếc Acura, đi chợ và quanh quẩn trong thành phố. Mười mấy năm qua chị vẫn dùng cả hai xe cho đến khi chiếc xe Toyota bị tai nạn, người xe sau không kịp thắng đã tông xe vào đuôi xe Toyota làm hư hỏng khá nặng nên chị Bông đã bán đi. Chiếc xe Acura còn ở lại, dù đã thuộc hàng “đồ cổ” nhưng tuổi mile thì vẫn còn trẻ.
Vợ chồng chị Bông đã mua một chiếc xe Honda Accord đời mới nhưng chị Bông…không nỡ phế thải chiếc xe Acura ân tình này dù anh Bông đã nhiều lần thúc giục bán xe cũ để chỉ đi xe mới.
Chị Bông đã xử dụng chiếc xe Acura nhiều hơn chiếc Honda Accord . Chiếc xe Acura đã đưa chị Bông đi làm, đi các chợ búa, văn phòng bác sĩ….Chiếc xe đã trải qua bao mùa cùng chị rong ruỗi ngoài đường, lúc gấp gáp hay lúc thong thả vừa lái xe vừa nhìn trời mây, nhìn cây lá bên đường. Mỗi mùa Đông chiếc xe vẫn tử tế nổ máy ngon lành dù nằm ở ngoài trời cửa kính xe lạnh đến đông đá, thành ra chiếc Honda Accord vẫn nằm thường trú trong garage thỉnh thoảng vợ chồng chị Bông mới dùng đến hay mỗi lần người thân từ phương xa về chơi chị Bông đều đưa xe Honda Accord để người nhà đi cho thoải mái và cho xe…nóng máy.
Anh Bông nói phải chi nhà mình ở trong farm đất rộng riêng tư thì sẽ dành một chỗ làm…bảo tàng viện cho chị Bông trưng bày chiếc xe Acura làm kỷ niệm suốt đời. Anh năn nỉ chị Bông bán xe cho đỡ chật sân thậm chí đe dọa nếu không đi xe Honda Accord thì năm mười năm nữa chiếc xe Honda Accord lại là tuổi đời già nhưng tuổi mile trẻ, lại là chiếc xe kỷ niệm, là “đồ cổ” trong nhà không bao giờ dứt thì chị Bông mới đành lòng đồng ý bán chiếc xe Acura..
Chị Bông vào nhà mà lòng vẫn ngậm ngùi thương tiếc chiếc xe Acura. Cầm vài ngàn trong tay sẽ tiêu hết nhưng hình ảnh thân thương thì đã xa. Chiếc xe Acura đến với nhà này khi còn mới còn trẻ và chỉ hư cũ già đi theo thời gian, gần gũi như người thân, là chiếc xe may mắn và dễ thương, suốt 20 năm trời không xảy ra tai nạn lớn nhỏ nào.
Chị Bông hỏi thầm một mình:
- Xe ơi, về với người mới rồi có nhớ tôi không?
Cám ơn xe đã là “bạn đường” đầu tiên và yêu mến của con tôi, ghi dấu thời điểm con tôi mới đi làm kiếm tiền, ngày ngày xe đã đưa nó đi làm và về nhà.
Cám ơn xe lại là “bạn đường “ của tôi, đã cùng tôi đi tiếp bao nhiêu dặm đường, bao nhiêu tháng năm, bao lúc thời tiết nóng lạnh gió mưa trong thành phố nhỏ này.
“Bạn đường” ơi, bạn đã gần gũi mẹ con tôi, đã đưa chúng tôi đi đến nơi về đến chốn bình yên thế nào thì nay về với người ta cũng yên bình thế ấy nhá..
( Kỷ niệm ngày bán xe Acura Nov. 20, 2021)
KIM LOAN
1.
Ông bà mình có câu “Thấy 30 chưa phải là Tết” với nghĩa bóng, rằng sự gì chưa nắm trong tay là chưa vội mừng, chưa chắc ăn. Nhưng với nghĩa đen, theo tôi, thì không hẳn thế, vì Ba Mươi mới chính là Tết, thậm chí còn…vui hơn Tết, nên mới có lời thơ “Còn đêm nào vui bằng đêm Ba Mươi” đấy thôi!
Ngày Ba Mươi, sau một tuần bận rộn dọn dẹp kể từ ngày 23 Ông Táo, là ngày cuối cùng gấp rút cho mọi công việc để đón năm mới. Cứ khoảng 6-7 giờ tối, sau khi nhà cửa yên ổn sạch sẽ, chỉ còn dưới bếp bà chị Hai vẫn âm ỉ vài món ăn cho đêm Giao Thừa và sáng Mồng Một, các thành viên khác trong gia đình cũng bận bịu với những chuyện riêng của mình, thì tôi và nhỏ bạn thân có thói quen rủ nhau chạy xe lên chợ Xóm Mới mua bánh gai nóng hổi mới ra lò, mang về bày biện thêm cho mâm thức ăn ngày Tết. Đường đi chỉ vài cây số, lại chạy xe máy, nhưng phải dừng lại rất nhiều lần vì các trạm…đốt pháo của đám thanh niên nghịch phá giữa đường. Mà hình như họ chỉ chờ phụ nữ, con gái đi ngang, là bắt đầu đặt ngay viên pháo, úp cái lon sữa bò lên, rồi hò hét nhau bịt lỗ tai…chạy xa. Chúng tôi, cũng nhờ có “thâm niên kinh nghiệm” nên thường tránh kịp, dừng xe lại, chờ pháo nổ… “banh ta long” rồi tiếp tục đi tiếp. Có nơi, đám thanh niên lại chơi kiểu quăng pháo, cũng may là họ quăng trước hay sau xe, chứ không trúng vào người, nhưng cũng gây ra bao phen ú tim, la hét tưng bừng…
Cứ như thế, cả đường đi lẫn đường về, cộng với thời gian mua bánh gai, thêm thời gian đứng ăn tại chỗ một cái bánh cho ấm bụng để lấy sức…tránh pháo, và khi vừa ăn bánh gai vừa ngắm “chợ mai” ngay ngã tư, những cành mai và những người mua, bán cuối cùng, vội vã trả giá để kịp mang cành mai về nhà trước giờ giao thừa, tổng cộng khoảng hơn hai tiếng, về đến nhà thì trời thật sự “tối đen như đêm 30”, vẫn còn hồi hộp, run lẩy bẩy vì những “trạm pháo phá làng phá xóm” ngoài kia.
Sợ thì sợ vậy, mà cũng thật mau quên, thành ra tối Ba Mươi năm nào chúng tôi cũng phải đi mua bánh gai, có lẽ vì nhớ cái cảm giác phiêu lưu, tim đập mạnh, dáo dác nhìn hai bên đường để tránh pháo, mà lòng lại vui lâng lâng, niềm vui đêm giao thừa của tuổi trẻ? Đúng là…yếu mà khoái ra gió!
Về đến nhà, loay hoay một hồi, phụ chị em trong nhà bày biện bàn thờ Giao Thừa, (tranh thủ ăn vụng miếng chè kho còn dư trong nồi), tôi thảnh thơi ngồi xem Tivi, đọc báo Xuân, chờ phút giây “ hẹn gặp nhau khi pháo giao thừa” như lời của một bài nhạc Xuân của thời VNCH .
Dĩ nhiên, tác giả bài hát này viết cho hai người yêu hẹn hò nhau khi pháo giao thừa, nhưng ai cấm tôi gặp mấy cô bạn của tôi?
Nhóm chúng tôi ba đứa cùng xóm cùng lớp, đã có một “luật bất thành văn” như thế. Khi những tràng pháo giao thừa vừa dứt, xóm vắng vẻ, nồng nàn mùi thuốc pháo, là cô bạn vừa mới đi mua bánh gai với tôi hồi tối, nhà nó ngoài đầu ngõ, liền xuất hành, đến cổng nhà tôi là nó réo tên tôi (vì ngại cái vụ… xông nhà). Chỉ chờ có vậy, tôi mau chóng bước ra. Hai đứa vòng ra đầu hẻm, ngang Chùa Vĩnh Quang còn tấp nập người ta hái lộc trong vườn Chùa, rồi ra đường cái hướng về nhà một cô bạn khác. Lúc này nhà bạn ấy đã giăng mùng ngủ khắp nhà (hồi đó nhà nào cũng có vụ giăng màn ngủ ngay sàn nhà, vì nhà nào cũng …đông con, phòng nào cho đủ), nhưng bạn cũng đang chờ sẵn, hoà vào nhóm 3 đứa đi lang thang khắp xóm, tận hưởng hương vị ngây ngất của khoảnh khắc trời đất giao hoà, giây phút đầu năm tinh khôi trọn vẹn, khi mà cả xóm đang yên lặng chuẩn bị đi ngủ sau phút giao thừa .
Chúng tôi chậm rãi tản bộ, chẳng cần phải nói chuyện nhiều, cứ thế mà đi, hạnh phúc mơ màng, ngắm nhìn xóm nhỏ thân yêu giữa đêm giao mùa huyền hoăc. Khi đi đến khu đường rầy xe lửa gần Ngã Năm chúng tôi quay trở lại xóm, chia tay ai về nhà nấy, hẹn gặp lại ngày mai Mồng Một đến chúc Tết gia đình nhau và qua chúc Tết Cha Phạm Ngọc Giá, à mà không, hẹn nhau …chút nữa vì đã qua năm mới rồi nhỉ!
Vậy đó, dù hồi ấy tôi cũng có một mối tình “nhè nhẹ” vắt vai, nhưng tôi chưa bao giờ một lần lãng mạn “Em đến thăm… chàng đêm Ba Mươi” như bài hát của Vũ Thành An, vì còn phải bận đi mua…bánh gai và đi dạo đêm giao thừa với bạn thân. Chàng chịu thì chịu, mà hổng chịu thì cũng… ráng chịu vì hai việc ấy đã trở thành một thói quen, một “luật bất di bất dịch” mà ba đứa con gái chúng tôi đã vô tình tạo nên, để giờ đây chúng là những ký ức đẹp vô giá.
2.
Nhà tôi, thuở đó, thuộc Phường 10 Quận Gò Vấp, vùng ven đô, hay còn được gọi là vùng “nửa chợ nửa quê”, vì nó không xa phố thị Sài Gòn và cũng rất gần ruộng vườn.
Nếu đi từ Ngã Năm Chuồng Chó, chạy xe đạp, lên Phú Nhuận cỡ chừng 10 phút, rồi chạy thêm khoảng 15 phút nữa là đến trung tâm đường Hai Bà Trưng, rồi lên đường Đồng Khởi, Nhà Thờ Đức Bà, Chợ Bến Thành… Nếu đi hướng ngược lại, về An Nhơn, là đến An Phú Đông rợp bóng mát cây xanh, vườn tược, mà còn có cả con sông bé tí, với một bến đò ngang thơ mộng. Hoặc đi theo hướng Thông Tây, nếu rẽ phải là lên Xóm Mới, một thời oanh liệt với nhiều lò sản xuất pháo lừng danh, qua cầu Sắt là gặp Xa Lộ Thủ Đức gió lộng, còn rẽ trái là lên phường 12 Thông Tây, nơi từng nổi tiếng là vườn trồng hoa Tết, cung cấp rất nhiều cho thị trường Sài Gòn mỗi dịp Xuân về.
Từ giữa tháng Chạp là thời gian nhộn nhịp nhất, khu vườn hoa rực rỡ đủ sắc màu cả một vùng không gian. Dòng người đi tảo mộ ở những nghĩa trang gần đó đều ghé vào mua những bó hoa tươi thắp mộ cho người thân. Tôi và lũ bạn, khi tan học, ghé nhà đứa bạn có vườn vú sữa, cả đám ngồi dưới tàn cây, đàn ca và ăn vú sữa… rụng trong gió Xuân hây hẩy, rồi trên đường về, đạp xe ngang qua những vườn hoa toả mùi thơm ngào ngạt mà nghe lòng nao nức một trời Xuân .
Dân xóm tôi có một “phong tục” rất dễ thương, là rủ nhau đi mua thêm hoa chiều Ba Mươi, lúc đó giá hoa rất rẻ, có khi gần như là cho không. Không phải chúng tôi cố tình đi mua trễ để dìm giá hoa, mà vì trong số nhà vườn có gia đình một người bạn thân của anh trai tôi. Ảnh kể, năm nào vườn cũng dư ê hề hoa vạn thọ và hoa cúc, nên chúng tôi đến mua thêm, mua ủng hộ, các chủ vườn hớn hở hào phóng, rối rít cám ơn những vị khách muộn màng giúp họ thanh toán những luống hoa cuối cùng để còn lo dọn dẹp đón Tết.
Riêng tôi, đi theo chòm xóm mua hoa vì … ham vui, vì mê khung cảnh nên thơ của … “gánh hàng hoa” cuối năm, chớ nhà tôi, năm nào anh bạn nhà vườn cũng đem tặng mấy chậu cúc, thược dược đẹp nhất vườn.
Những buổi chiều cuối năm, tôi thích ngồi trước quán nước nhà mình, ngắm những chiếc xe ba gác chở đầy hoa từ vườn Thông Tây hoặc chở đầy pháo từ Xóm Mới, trực chỉ trung tâm Sài Gòn cho người người mua sắm.
Thế đấy, cần gì phải chờ đến Tết, khi mà những buổi sáng trời trong veo, nhà nhà mang lư đồng, chén dĩa kiểu, bàn tủ ra sân chùi rửa rộn ràng. Đám con nít trong hẻm cũng biết lợi dụng thời cơ lúc ba má dọn dẹp cửa nhà để gầy các sòng bầu cua cá cọp cãi nhau ồn ào. Mấy chị em tôi mang dưa kiệu ra mảnh sân xi măng sau nhà phơi khô và khi chiều tối, nhóm thanh niên có máu văn nghệ ngồi đàn đúm bên bếp lửa canh nồi bánh chưng của nhà kế bên, với cây guitare thùng, bập bùng những điệu nhạc bolero thiết tha, nồng nàn: “Đón Xuân này tôi nhớ xuân xưa, hẹn gặp nhau khi pháo giao thừa …” là đã thấy Mùa Xuân đang đến rồi.
Vui thay là thời gian đợi chờ. Hạnh phúc thay là những ngày rạo rực chuẩn bị đón Tết, và có ai như chị em tôi không, cứ hễ tiếng pháo giao thừa vừa xong, hai tay còn bịt trên hai lỗ tai vì sợ tiếng rền vang của pháo, chúng tôi nhìn nhau tiếc nuối bâng khuâng: “ Thế là …hết Tết… Hết Tết rồi!”. Dẫu biết rằng còn ba ngày Xuân vui vẻ, nhưng phút giây tuyệt vời cảm xúc của đêm Ba Mươi phải chờ …365 ngày mới có nữa!
Hơn một phần ba thế kỷ trôi qua, xóm nhỏ của tôi theo bể dâu biến đổi, hàng xóm bè bạn cũng lưu lạc bốn phương trời. Tôi nhớ có lời đồn rằng, vì sinh ra và lớn lên ở vùng “nửa chợ nửa quê”, nên nhiều cư dân nơi này thường có tính khí…ba rọi, “sáng nắng chiều mưa”, nửa tỉnh nửa mê, hổng giống ai!
Ngẫm mà đúng thật, vì có tôi đây, nơi xứ tuyết trắng Canada, đang mê man thương nhớ về những ngày Tết nắng rực vàng, của một thời xa lắc xa lơ…
Edmonton, Xuân Bính Ngọ 2026
Bạch Liên
Sau chính tháng mẹ cưu mang, hài nhi hé mắt, nhấp nháy chào duong gian. Hơi thở còn non nớt nhẹ bồng, vậy mà phải bắt đầu làm việc. Sống là phải tranh đấu. Đúng thật !
Ngay giây phút đầu tiên, chúng ta chưa biết cười, chưa biết nói chi chi là gì. Lại càng không nếm được mùi vị cay đắng trong trường giang nổi sóng phong ba, mà mình sẽ phải tập tành từng bước xây đời. Hình như, chưa ai cười ha hả khi đón nhận hơi thở, mà hầu hết đều cất tiếng khóc oe oe.
· Có phải, tạo hoá cố tình cho thế nhân biết, từng chặng đường tiếp nối sau này sẽ buồn nhiều hơn vui.
· Có thể điều đó chứng tỏ, con người khi còn trẻ trung nên yêu đời. Đừng chờ đến khi vào tuổi hoàng hôn tím ngắt, quỹ thời gian thu ngắn lại rồi. Còn hơi thở, ai cũng thích tươi vui như phiến lá hồn nhiên là vậy.
Người không nắng như gương mặt thiếu vắng nụ cười tô điểm nét thanh thản. Nàng Xuân về cho muôn hoa khoe sắc thắm. Hoa dại bên đường cũng còn biết thầm thì, nũng nịu cùng chàng Gió cho đời thêm hưng phấn.
Đúng thật ! Chỉ có những trái tim hồng đỏ nằm ẩn kín trong hoang đảo ấm áp - là lồng ngực dấu yêu. Trái tim của hài nhi quá là nhỏ bé, thật tội nghiệp ! Tạo hóa sinh ra trái tim cưu mang một trọng trách cao cả - để điều hành từng chuỗi hơi thở - vẽ vời chữ Thọ nuôi sống con người.
Trái tim bé tí teo phải vâng lời, gồng gánh một trách nhiệm nặng trĩu bao la. Đó là bốn ngăn bé bỏng phải luôn hòa vang nhịp đập đều đặn từng giây, chứ đừng nói chi là từng phút. Nhiệm vụ cao cả để luân chuyển, dẫn máu xanh về tim, và mang máu đỏ nuôi khắp cùng các tế bào.
Đây là bổn phận thiêng liêng điều hòa hệ tuần hoàn trong cái ốc đảo thầm kín, luôn chan chứa lòng nhân từ bác ái, yêu thương nhân loại.
MARCH 2026
Hoàng Long Hải Hoàng Long Hải Đặng Xuân Xuyến
1.
Điện thoại réo. Là số lạ, hắn không nghe. Chuông đổ dài inh ỏi đến chục cuộc, điếc tai, hắn mới chịu nhấc máy.
Vừa mới: - "Vâng. Tôi đây..." đã nghe chát chúa phía đầu dây bên kia: - Đang vần con nào mà mãi mới chịu nghe điện thoại thế?
Hắn nhíu mày, cộc lốc:
- Ai đấy?
- Em đây. Miu Miu bé bỏng đây.
Hắn giật thót người, suýt đánh rơi điện thoại.
Phía đầu dây bên kia phá lên cười, đắc chí: - "Ngạc nhiên lắm phải không? Lát em gửi địa chỉ, tối đến em.". Rồi cụp máy. Hắn thần người. Mặt bạc ra. Mồ hôi rịn trên trán, môi mấp máy không thành tiếng....
* *
*
Cửa vừa khép. Nàng lao vào, ngấu nghiến hắn, bàn tay cuống cuồng sục sạo. Hắn đẩy nàng ra, uể oải: - "Anh mệt! Để khi khác.". Nàng nhíu mày, nhếch miệng: - "Anh vào tắm đi. Em đợi.". Hắn gượng gạo: - "Nhưng hôm nay anh mệt…". Nàng trầm giọng: - "Anh vào tắm đi.". Rồi cúi xuống, bật nhạc.
Khẽ nghiêng đầu, hất tóc sang vai, nàng nheo nheo mắt nhìn hắn như thách thức, như khêu gợi.
Điệu nhạc valse “Chúng ta không thuộc về nhau” của Sơn Tùng M.T.P da diết cất lên.
Hắn uể oải vào phòng tắm.
2.
Nàng nhặt được chồng trong một tiệc sinh nhật.
Bạn nàng, chủ nhân bữa tiệc, than: - Anh họ tao đẹp trai, giàu có nhưng nhát gái lắm, hơn 30 tuổi rồi mà vẫn độc thân...
Gặp thằng đẹp trai, giàu có mà lại ngờ nghệch chuyện trai gái thì nàng phải tóm. Ngu sao mà thờ ơ!
Nàng tủm tỉm cười với những toan tính.
Khẽ nghiêng người thả thính gã trai độc thân vì nhát gái... Vài tháng sau, nàng thành chị dâu đứa bạn.
Vài năm sau, khi đã lừa được anh chồng đẹp trai, giàu có sang tên khối tài sản đồ sộ nàng nộp đơn ra tòa để sống với tình yêu đích thực của nàng - Lão Đại Gia giàu có và chịu chơi, duy nhất chỉ có khuyết điểm là tuổi tác nhiều gấp rưỡi số tuổi của bố nàng.
3.
Hắn, là bạn chí cốt của một nhân viên mẫn cán rất được Lão Đại Gia tin dùng.
Gặp hắn trong tiệc rượu Lão Đại Gia chiêu đãi nhóm nhân viên mẫn cán, nàng bị giày vò bởi khuôn mặt đẹp đĩ bợm của hắn. Nàng thèm được chiếm đoạt cơ thể cuộn cơ bắp nhưng mơn mởn nét nai tơ của hắn. Nàng thèm được đôi môi dày dày cong cong hình trăng khuyết của hắn mơn man, chà xát cơ thể. Kinh nghiệm tình trường cho biết, đôi môi hắn là ẩn tướng của kho báu khoái lạc, sẽ cho nàng thỏa thuê ngụp lặn trong những man dại...
Nàng nhẹ nhàng thả thính.
Nàng dịu dàng khêu gợi.
Hắn, gã trai mới lớn chưa biết mùi đàn bà từ từ vào bẫy...
* *
*
Ném xấp ảnh lên bàn, gã mặt choắt cạ cạ lưỡi dao, thủng thẳng:
- Mày chỉ được phép chọn 1 trong 2. Một là cắt chim. Hai là không cắt chim nhưng phải thỏa mãn nhu cầu sinh lý của Đại Phu Nhân đủ 90 ngày. Chọn một hay hai, mày cũng phải tránh xa Tiểu Phu Nhân. Nếu vi phạm, chúng tao lấy cái đầu của mày làm đồ chơi.
Hắn tái mặt, lí nhí:
- Dạ. Vâng. Em chọn 2 ạ.
Gã mặt choắt rót rượu, đẩy một ly đến trước mặt hắn:
- Nhấm nháp đi để lấy tinh thần phục vụ đại phu nhân.
Hắn cầm vội ly rượu, tay run run.
Gã ngồi bên, mặt nhăn nhúm những sẹo, hất hàm:
- Hết đi, thằng điếm.
Hắn vội ngửa cổ, một hơi cạn đáy.
Rít hơi thuốc rõ dài, rồi nheo mắt khinh bỉ nhìn hắn, gã mặt sẹo đứng dậy, khoát tay:
- Theo tao. Thằng điếm.
Hắn lập cập lên xe.
* *
*
Hắn được chở đến một ngôi biệt thự 2 tầng dạng tân cổ điển, nằm giữa khu vườn nồng nặc mùi hoa sứ. Chưa kịp ngó nghiêng xung quanh, hắn đã bị đẩy vào một gian phòng tối om cùng tiếng cười gằn của gã mặt sẹo:
- Cởi quần áo ra và thể hiện tay nghề đi, thằng điếm.
Một bóng người lao vội về phía hắn.
Hắn lùi lại, né tránh, tay gồng lên, cố đẩy khối thịt đồ sộ ra xa, miệng lắp bắp: - "Bật điện! Bật điện!". Gã mặt sẹo chửi đổng: - "Mẹ mày! Thích sáng à.". Và thò tay vào bật điện.
Hắn hốt hoảng khi đối diện với một thân thể lõa lồ, phì nộn, cặp mắt ti hí đang giương lên, hau háu nhìn hắn.
Chóp chép miệng, nước miếng tứa ra từ 2 khóe mép, chảy dài xuống khuôn mặt nung núc những thịt, Đại Phu Nhân sấn đến, nhấc bổng hắn, vất tọt lên giường. Hắn vùng dậy, bỏ chạy. Đại Phu Nhân nhoài người, túm tay, giật lại. Hắn ngã sóng xoài, cằm va vào chân giường, toét máu.
Xốc hắn đứng dậy, Đại Phu Nhân chằm chằm nhìn vào khuôn mặt trắng bệch của hắn rồi hềnh hệch cười...
Nhẹ nhàng hất hắn lên giường, Đại Phu Nhân đổ ập người xuống. Hắn thất thần, nhắm mắt…
* *
*
Hắn thở phào khi chỉ bị xây sát phần mềm. Vụ “va quệt” với Đại Phu Nhân chỉ để lại vết sẹo nhỏ dưới cằm, phải thật tinh mắt mới nhìn thấy. Khuôn mặt hắn vẫn quyến rũ, vẫn tỏa đủ nét dâm đãng để mời gọi những kẻ khát tình. Hắn nhếch miệng cười, rồi buông tiếng chửi:
- Mẹ con đĩ! Bao giờ mới hết thời hạn 90 ngày. Khốn nạn! Tự dưng lại thành món đồ chơi của con nặc nô biến thái...
Với tay lấy bao thuốc, hắn rút điếu thuốc định châm lửa nhưng nghĩ sao lại vò nát điếu thuốc, rồi nhăn mặt chửi đổng:
- Mẹ đồ đĩ! Vì mày mà đời tao khốn nạn!
Đĩ nào? Là Đại Phu Nhân hay Tiểu Phu Nhân? Hay chính bản thân hắn?
Chuông điện thoại đổ dồn, ing tai khá lâu hắn mới miễn cưỡng nghe máy, rồi buông tiếng chửi:
- Mẹ! Đồ chó!
Hắn quơ vội chiếc áo, đứng trước gương chỉnh trang lại chút nhan sắc rồi bước nhanh ra cửa.
4.
Gã mặt choắt nhét tập mỹ kim vào túi, hất hàm bảo hắn:
- Ngồi xuống đi. Hôm nay không phục vụ Đại Phu Nhân mà phục vụ một vị khách đặc biệt.
Rồi quay sang bảo gã trai lạ ngồi bên:
- Thằng em nói cụ thể với thằng điếm này. Nó sẽ làm theo đúng yêu cầu của chú.
Gã trai lạ nhìn hắn có chút ngập ngừng, rồi huỵch toẹt:
- Tớ muốn đêm nay cậu ngủ với vợ tớ... Diễn thật sung vào.
Hắn tròn mắt, ngắc ngứ.
Gã mặt choắt lừ mắt:
- Đấy không phải việc của mày.
Hắn chửi thầm. Mẹ chúng mày! Lũ chó! Có thằng chồng nào lại lập mưu đưa vợ vào khách sạn, lừa cho vợ uống thuốc kích dục rồi thuê trai lạ hành lạc để dàn cảnh “bắt tại trận”, ép vợ ký đơn ly dị và “tự nguyện” từ bỏ quyền làm mẹ?! Chỉ có lũ súc sinh chúng mày mới nghĩ ra trò khốn nạn như thế.
Hắn mím môi, tay từ từ nắm chặt.
Gã mặt choắt hiếng mắt nhìn hắn, e hèm một cái, rồi liếc xuống lưỡi dao đang mạnh tay tăng tốc cạ cạ mặt bàn.
Hắn đưa mắt nhìn ra cửa, đầu thấp dần, thấp dần.
* *
*
Hắn thở phào..
Hắn đã diễn trọn vai thằng điếm rẻ tiền giúp gã chồng đê tiện đuổi người vợ trẻ tội nghiệp ra đường.
Tạt vào quán bia vỉa hè, hắn uống cạn ba cốc liên tiếp nhưng cái cảm giác nhớp nháp trên người hắn vẫn bám riết không tan. Hắn nhíu mày vỗ vỗ vào xấp tiền, miệng lẩm bẩm: - Nốt vài vụ rồi biến. 90 ngày với mụ nặc nô cũng sắp hết rồi.
Điện thoại đổ chuông. Hắn nhấc máy, cộc lốc:
- Gì nữa?
Giọng Miu Miu gấp gáp, run rẩy:
- Anh đang ở đâu? Lão Đại gia biết hết rồi...
Hắn điếng người, loạng choạng suýt ngã.
Hắn định đứng dậy thì tiếng rít phanh chói tai vang lên ngay lề đường. Một chiếc xe đen trờ tới. Gã mặt choắt cùng gã mặt sẹo bước xuống. Hắn loạng choạng ngã bệt xuống sàn.
Chậm rãi rút lưỡi dao cạ cạ vào thành xe, gã mặt choắt rít giọng:
- Mày coi lời tao như nước đổ lá khoai à?
Hắn tái mặt, lắp bắp:
- Em... em chỉ...
Gã mặt choắt cười nhạt:
- Mẹ thằng điếm, tiền cũng muốn mà gái cũng không buông thì phải trả giá.
* *
*
Hắn bị tống lên xe. Chiếc xe đen lao vút đi, bỏ lại quán bia vỉa hè với những ánh mắt tò mò, ngơ ngác.
Hắn nằm co quắp trên sàn xe, mắt trợn trừng nhìn trần xe tối thui. Hình ảnh khuôn mặt phì nộn của Đại Phu Nhân, nụ cười lẳng lơ của Miu Miu và gương mặt thất thần của người vợ trẻ bị hắn làm nhục trong khách sạn cứ xoay vần, nhảy múa trước mắt.
Xe dừng lại trước cổng ngôi biệt thự tân cổ điển quen thuộc. Nhưng lần này, gã mặt sẹo không đẩy hắn vào phòng của Đại Phu Nhân. Hắn bị lôi xềnh xệch vào căn hầm tối phía sau vườn, nơi nồng nặc mùi ẩm mốc lấn át cả mùi hương hoa sứ.
Lão Đại Gia ngồi đó, thong thả nhấp trà. Bên cạnh là Miu Miu – Tiểu Phu Nhân của lão – đang quỳ mọp dưới sàn, tóc tai rũ rượi, khuôn mặt sưng húp. Lão nhìn hắn, ánh mắt bình thản đến đáng sợ:
- Mày trẻ, đẹp và diễn giỏi. Nhưng mày quên mất một điều: Con chó được thuê để trông nhà thì đừng có ý định trèo lên giường chủ.
Hắn quỳ sụp xuống, đôi môi dày hình trăng khuyết – thứ vũ khí từng giúp hắn ngụp lặn trong khoái lạc – mấp máy không ra hơi:
- Đại ca... em sai rồi... cho em một con đường sống...
Lão Đại Gia đặt chén trà xuống, khẽ gật đầu.
Gã mặt choắt thủng thẳng bước lại gần hắn. Nhìn lưỡi dao sắc lạnh trên tay gã mặt choắt đang từ từ hạ xuống, hắn nhắm nghiền mắt lại. Một cảm giác buốt nhói dội lên rồi hắn lịm đi...
5.
Hắn tỉnh dậy trên một chiếc giường xa lạ, đầu óc quay cuồng.
Hắn không còn ở trong biệt thự, mà trong một phòng trọ tồi tàn. Bên cạnh hắn là một xấp tiền lẻ nát bươm cùng mảnh giấy loằng ngoằng mấy chữ: "Vốn liếng của mày chỉ đến thế. Đi mà kiếm sống đi, thằng điếm."
Hắn nhếch môi cười, nụ cười méo mó trên khuôn mặt vẫn còn vương những nét đẹp trai, đĩ bợm.
Điện thoại trong túi áo bỗng rung lên. Một số lạ hoắc. Hắn run rẩy nhấc máy. Đầu dây bên kia là giọng đàn ông sắc lạnh: - "Ngay ngày hôm nay mày phải biến khỏi xứ này càng xa càng tốt..."
Hắn buông thõng tay, mắt vô hồn nhìn vào khoảng không tối om trước mặt. Hóa ra, tất cả những hào nhoáng, những cuộc mua bán tình dục, những cuộc tình gấp gáp, những xấp tiền đô-la dính đầy mùi nhục dục mà hắn dày công đánh đổi, chung quy cũng chỉ là một kiếp phù du. Đời hắn là một canh bạc, mà ở đó, hắn vừa là con bài, vừa là kẻ thua cuộc trắng tay.
*.
Sáng 29 tháng 01/2026
Đặng Xuân Xuyến 6. ĐẶNG XUÂN XUYẾN: TIẾNG THỞ DÀI CỦA BI KỊCH NHÂN SINH ĐỖ ANH TUYẾN ĐỖ ANH TUYẾN 7. ĐẶNG XUÂN XUYẾN: ĐI TÌM NIỀM RIÊNG GIỮA DÒNG TRÔI VỒI VỘI ĐỖ ANH TUYẾN ĐỖ ANH TUYẾN IV. Hộp Thư Toà Soạn
Nguyệt San Giao Muà xin cám ơn những thân hữu đã dóng góp bài vở cho Nguyệt San Giao Muà số 282 . Một số bài khác sẽ được đăng dần vào số tớị Mong mỏi sẽ nhận được những sáng tác của các bạn bốn phương để cho Nguyệt San Giao Muà thêm phần hương sắc trong tương laị
Thể lệ để nhận Nguyệt San Giao Muà:
1) Ðể vào danh sách của NSGM (subscribe),
xin gửi email về GiaoMua2025@gmail.com
Ðịa Chỉ Liên Lạc:
Nguyệt San Giao Muà
Copyright
2002 by Giao Muà e-magazine and respective authors
1. CHIẾC XE CŨ
Cử đầu vọng minh nguyệt,
Đê đầu tư cố hương.
Lý Bạch
Lý Bạch ngồi nhìn trăng sáng, rồi nằm xuống, kê đầu lên gối mà nhớ nhà. Tiếng Tàu: vọng là trông, xem.
Đêm nay mồng hai Tết, không có trăng, nhưng ở xứ nầy, tuyết mênh mông. Ngoài vườn, ngoài đường, các mái nhà quanh xóm, đâu cũng tuyết. May mắn, đêm nay tuyết không xuống, mưa không rơi, trời khô nên sáng. Tuyết phản chiếu ánh sáng của bầu trời nên trời sáng lên, tưởng như có trăng non vậy.
Nằm không yên, tôi ra ngồi bên cửa sổ rộng, - “bay window” – đặt thêm cái lò sưởi điện nhỏ bên cạnh cho đỡ lạnh. Việc nầy làm tôi nhớ cái “lồng ấp” của “mạ” tôi. “Mạ” tôi thường dùng vào những ngày quá lạnh, gió Bấc thổi vi vu qua những hàng dương liễu bên bờ sông Thạch Hãn.
“Đêm nay trời lạnh lắm,
Quê nhà có lạnh không?
Nhớ người nằm dưới mộ,
Mênh mông tuyết giá buồn”
Em đi mười năm nhỉ,
Ta vẫn còn ngồi đây!
Trơ thân làm tượng đá
Đá vương vạn giọt sầu...
Nhớ người nằm dưới mộ là nhớ Thu Hường đấy. Nghĩa trang xứ Mỹ nầy được chăm sóc kỹ, đẹp lắm. Nhưng mùa đông tuyết phủ đầy, mênh mông tuyết là tuyết.
Những ngày gần “đi”, tôi và các con đưa cô ấy đi tìm nơi yên nghĩ ngàn đời. Nơi Hường nằm bây giờ đẹp lắm. Đó là một hòn đảo, chung quanh là một dòng sông uốn quanh, hình vòng tròn, nối liền với đất liền bằng một con đập.
Tôi đưa Hường ra chỗ đất gần bờ sông, nói: “Chỗ nầy đẹp đây. Buồn thì ra bờ sông ngồi chơi, như anh với em ngày xưa ngồi bên sông Thạch Hãn vậy. Bên kia là Highway 290, xe cộ chạy liền liền, nhìn cũng vui. Đâu đến nỗi cô quanh.
Hường nói: Chỗ nầy em cũng ưa, nhưng mùa đông tuyết phủ đầy, lạnh lắm”.
Tôi biết tính vợ, làm thinh, không nói, sợ cô ta bị “sốc”. Lên xe rồi, tôi cầm lái, cô ấy ngồi bên cạnh, các con gái ngồi phía sau. Tôi nói, với mọi người:
Má sợ mùa đông ngoài nầy lạnh. Mai mốt, Má “đi” rồi, mình đem má về ở trong nhà. Ba năm mới đem má ra đây. Lúc đó, ba cũng tới kỳ rồi. Ba đi với má ra nằm nghĩa địa, trời lạnh, có nhau cũng ấm lòng.”
Hường nghe nói, có vẻ vui. Có tôi bên cạnh mà!
Vậy mà tôi thờ tro cốt của Hường ở trong nhà đến 4 năm mới đưa cô ấy ra nghĩa trang, trễ một năm như đã hẹn với lòng. Thương quá, không muốn đưa cô ấy đi sớm, sợ cô ấy lạnh!
Mà tôi thì tới bây giờ vẫn còn sống nhăn. Mười năm rồi còn gì!!!! Cô ấy vẫn một mình ngoài nầy.
Chuyện nhà, bao giờ tôi cũng lo hết lòng cho vui lòng mọi người trong gia đình: Mẹ, các anh chị em, vợ con... Nhớ lại chuyện hồi còn đi học, lòng không thấy vui.
Năm học Lớp Nhất với ông Hồ Đắc Hanh, ông cho học bài “Mã Viện”. Câu nói của ông tướng Tàu nầy làm tôi băn khoăn: “Làm trai nên chết ở chốn biên thùy, lấy da ngựa bọc thây mà chôn mới là đáng trọng, chứ sao lại chịu nằm ở xó giường, chết ở trong tay bọn đàn bà con trẻ thì có hay gì?”
Thầy Hồ Đắc Hanh, sau khi nhập ngũ, hy sinh bên kia sông Thạch Hãn, chết cháy trong M-113, thăng cố đại tá.
Lại nhớ hồi nhỏ đóng kịch với Nguyễn Cẩm, - em đại tá Bé – Trong trại tù, Cẩm nổi tiếng “vua “cát-xô” -. Tôi với nó giành nhau đóng vai Kinh Kha. Khi ở đảo Bidong, viết thư cho Cẩm, tôi nhắc chuyện cũ bằng hai câu thơ:
“Kinh kha ngày ấy còn ngu dại,
Chưa bước chân đi đã nhớ nhà.
Cũng xin kể một chuyện cũ, “làm anh hùng” nữa.
Năm 1957, nhân dịp “Kỷ niệm 61 năm trường Quốc học”, tôi lại đóng kịch chơi. Nguyễn Hữu Châu Phan làm đạo diễn, biểu tôi đóng vai Hạng Võ trong vở kịch thơ “Tiếng địch sông Ô” của Phạm Huy Thông, chị Lê Thị Thảo đóng vai Ngu Cơ. Bọn tôi mấy đứa phải tới nhà chị Thảo, năn nỉ, chị mới chịu đóng kịch đấy. Bạn học Phạm Hữu Lương, - em bác sĩ Phạm Biểu Tâm, - dẫn tôi ra rạp hát Bà Tuần ở đường Ngã Giữa để mượn áo quần hát bội mà đóng kịch. Kết quả: Hạng Võ bị chê “ốm quá”, “bạch diện thư sinh.” Nguyễn Hữu Châu Phan chọn lộn người.
Cái tính ngông cuồng của thời niên thiếu xa rồi.
Nói cho cùng, đời tôi chẳng ra cái gì cả, chẳng được cái gì cả. 30 tháng Tư: Đem vợ con bỏ chạy. 7 năm tù cải tạo về: Trốn vượt biên.
“Quốc gia hưng vong, thất phu hữu trách”. Anh cả tôi bị Tây thủ tiêu ở Huế năm 1949, vì tội “làm Việt Minh”, khi mới 21 tuổi. 23 năm sau, 1972, mẹ tôi mất đứa con trai út: Hùng tử trận ở gần Ga Xe Lửa Quảng Trị vì “đem quân về chiếm lại quê hương.” Năm ấy Hùng 28 tuổi.
Anh em như vậy!
Đâu có ai như tôi... “Cơm cha áo mẹ công thầy...”
Nói vui vậy thôi. Năm ngoái đây, các con làm lễ đại thọ cho ba, 90 tuổi. Con người càng già, thường ngó lại quá khứ. Tôi chẳng có gì để ngó lại, nhưng những người “Quảng Trị tui” như tôi, mỗi năm 365 ngày, ít ra cũng có trên dưới 300 ngày để nhớ quê cũ.
Quê cũ tôi, chẳng còn gì để tôi nhớ. Nhà không còn. Chỗ đất cũ, “ai” dựng lên đó một cái nhà lầu cao. Đứng ngoài nhìn vào, không dám vô để coi ai ở trên đất nhà cũ của mình, sợ lỡ ông ta lấcn bộ, ổng nghĩ rằng tôi về để đòi nhà, ổng kêu Công An thì... “bỏ mẹ”.
Ra đứng bên bờ sông Thạch Hãn, tôi nhìn dòng sông nay đã cạn dần, bỗng nhớ câu thơ của Trần Tế Xương:
Sông kia rày đã nên đồng
Chỗ làm nhà cửa, chỗ trồng ngô khoai.
Đêm nghe tiếng ếch bên tai,
Giật mình còn tưởng tiếng ai gọi đò.
Mai mốt đây, con sông cạn đổi dòng. Nó sẽ nhập với sông Bàu Vịt mà đổ nước ra sông Ái Tử, để cùng nhau trôi ra Biển Đông. Ai đó, - vì khi đó, tôi đã ra người thiên cổ -, sẽ đọc lại câu văn của Tô Hoài trong “Xóm Giếng ngày xưa”: “Nó đã xa đi rồi, con sông vui vẻ. Nó đem nước giỡn vào những cánh đồng xa lạ khác, để cái ngõ tre ngơ ngác đứng lại một bên bờ...” Bấy giờ, “thành cổ Quảng Trị” sẽ đóng vai cái ngõ tre ngơ ngác trông theo dòng sông Thạch Hãn.
“Tôi sinh ra bên bờ sông Thạch Hãn, nhà tôi bên bờ sông Thạch Hãn, trường tôi bên bờ sông Thạch Hãn. Sông không còn thì tất cả sẽ không còn, mà từ lâu, tôi cũng đã không còn.
Sông Thạch Hãn!
Không thể không nhớ tới mấy câu hát của Hoàng Thi Thơ.
Làng Bích Khê của ông, nằm dưới kia, qua khỏi khúc sông ngang nhà tôi, cạnh Chùa Tỉnh Hội, một lúc là tới:
“Đường xưa lối cũ có tiếng ca, tiếng ca trên sông dài.” Sông dài là sông Thạch Hãn, nối dài với sông Vĩnh Định, sông Cánh Hòm, sông Hiếu Giang trên con đường “đi buôn đò giọc” của người dân Quảng Trị/ Thừa Thiên. “Tiếng ca trên sông dài, phải chăng Hoàng Thi Thơ muốn nói tiếng hò mái đẩy, mái nhì của những chuyến đò giọc, người mẹ từng than:
Mẹ già cuốc đất trồng tiêu,
Con theo đò giọc mẹ liều con hư.
Hoàng Thi Thơ có những bài hát rất thật, rất đáng yêu khi ông theo kháng chiến.
Khi Thanh Nga dạy ở Trường Tiểu Học Đại Hào, buổi chiều tôi thường xuống đón cô ta về. Chúng tôi quen nhau vì “Nhà nàng ở cạnh nhà tôi”.
Trên con “đường cửa Việt” về tỉnh, đạp xe song song, có khi tôi hát “bóng nâu in đường trăng”, mặc dù mấy năm trước, cô ta học trường Đồng Khánh, chẳng mặc áo nâu bao giờ. Phải chi những hôm đó, có trăng lên sớm, từ hướng Biển Đông thì vui hơn nhiều.
Nga là đứa bé mồ côi cả cha lẫn mẹ, chết trong một trận đánh xảy ra ở làng cô, tỉnh Quảng Nam. Ông quận trưởng đến thăm làng, khi lửa đạn không còn. Thấy “con bé mười tuổi” đứng khóc một mình, ông động lòng, đem “con bé” về cho vợ nuôi. Nga lớn lên và gặp tôi khi cô làm cô giáo.
Thế rồi tôi đi xa, mối tình chưa bắt đầu đã vội xa nhau. Mặc dù quê tôi không thiếu vườn dâu, vườn khoai để chúng “níu tay anh, níu chân anh” vì muốn tôi ở lại chăng?
Mười năm sau, khi tôi đã xa Nga rồi, Nga lấy chồng, chồng lại tử trận.
Ai nói chiến tranh “đại thắng” là “vinh quang”, là vui, là không buồn, là không nghiệt ngã, đau đớn cho sông Thạch Hãn và những người như tôi, uống nước sông Thjach Hãn từ khi còn thơ ấu.
Trong dòng chảy của thi ca đương đại, bài thơ "Tôi lại thở dài ngó xa xăm" của Đặng Xuân Xuyến hiện lên như một nốt trầm mặc, đầy ám ảnh về thân phận và sự lỡ dở của tình yêu. Bằng một bút pháp cổ điển kết hợp với cái nhìn hiện thực đầy xót xa, Đặng Xuân Xuyến không chỉ kể lại một câu chuyện tình buồn mà còn dệt nên một bức tranh tâm trạng, nơi thời gian và không gian không còn là thực thể vật lý mà trở thành những lớp lang của bi kịch nhân sinh.
TÔI LẠI THỞ DÀI NGÓ XA XĂM
.
Tôi xa làng Đá đã nhiều năm
Từ độ người ta tuổi chớm Rằm
Cái tuổi xúi người say má thắm
Thả hồn mơ mộng mãi xa xăm
.
Tôi nhớ, người ta một cuối năm
Giữa chiều mưa ấy rét căm căm
Mặc tôi thảng thốt chặt tay nắm
Vẫn nhẹ lắc đầu ngó xa xăm.
.
Tôi biết người ta với làng Chằm
Ân tình riêng nặng đã nhiều năm
Người ta lại giỏi cam chịu lắm
Mặc kẻ làng Chằm biệt biệt tăm.
.
Tôi về làng Đá mỗi cuối năm
Nhìn người hóa đá giữa đêm Rằm
Tuổi xuân tự lấp sâu vạn dặm
Tôi lại thở dài, ngó xa xăm...
*.
Hà Nội, 26 tháng 01 năm 2026
ĐẶNG XUÂN XUYẾN
Sức hấp dẫn đầu tiên của tác phẩm nằm ở nghệ thuật kiến tạo hình ảnh và xây dựng tứ thơ độc đáo. Đặng Xuân Xuyến đã khéo léo khai thác tứ "Vọng phu" nhưng đặt trong bối cảnh đời thường, không mở ra theo chiều rộng của không gian mà xoáy sâu vào chiều âm của số phận, khiến nó trở nên gần gũi mà buốt nhói. "Làng Đá" – từ một địa danh hành chính cụ thể – qua dòng thời gian đã biến chuyển thành một biểu tượng nghệ thuật: sự hóa thạch của nỗi đau. Hình ảnh "Người hóa đá giữa đêm Rằm" là một nhãn tự đắt giá, lột tả sự tàn nhẫn của thời gian. Ở đó, người phụ nữ không hóa đá trên đỉnh núi cao để thiên hạ chiêm bái, mà họ "tự lấp sâu vạn dặm" tuổi xuân của mình ngay giữa lòng làng quê, trong sự im lặng của lòng thủy chung lầm lạc. Đây là một bước chuyển mình về tư duy nghệ thuật. Sự "hóa đá" ở đây không phải là sự thăng hoa thành huyền thoại, mà là một sự "tự lấp sâu vạn dặm" của tuổi xuân. Tác giả đã nhìn ra một bi kịch hiện đại: con người ta không chết đi, nhưng họ tự đóng băng đời mình trong sự cam chịu và những giá trị đã lỗi thời.
Để chuyển tải tứ thơ ấy, Đặng Xuân Xuyến đã xây dựng được những cặp hình ảnh đối lập đầy ám ảnh. Hình ảnh "má thắm" của tuổi trăng tròn đối diện với cái "ngó xa xăm" vô định ngay từ khổ đầu đã dự báo về một sự lệch pha giữa sức sống thanh xuân và định mệnh u buồn. Đặc biệt, chi tiết "thảng thốt tay chặt nắm" trong chiều mưa "rét căm căm" là một nhãn tự đắt giá. Chữ "thảng thốt" ở đây không chỉ là trạng thái tâm lý mà là một hành động vật lý mang tính biểu đạt cao; nó cho thấy sự chới với của một người đang cố níu giữ cái thực tại đang tan rã. Đối lập với sự "thảng thốt" ấy là cái "nhẹ lắc đầu" – một hình ảnh tĩnh lặng nhưng có sức công phá mạnh mẽ hơn mọi lời cự tuyệt. Đặng Xuân Xuyến đã dùng cái "tĩnh" để chế ngự cái "động", dùng sự im lặng để biểu đạt sự tuyệt vọng cùng cực. Chính sự "giỏi cam chịu" mà nhà thơ nhắc đến không đơn thuần là lời ngợi ca phẩm hạnh, mà là một tiếng thở dài phê phán những lề thói, những ân tình cũ kỹ đã vô tình giam cầm biết bao kiếp người.
Cái hay của tứ thơ còn nằm ở sự dịch chuyển điểm nhìn. Từ cái nhìn khách thể của người đi xa trở về, tác giả chuyển dần sang sự đồng cảm và cuối cùng là sự đồng điệu trong nỗi đau. Câu kết "Tôi lại thở dài, ngó xa xăm" là một sự lặp lại có chủ đích, hoàn tất vòng lặp của bi kịch. Nếu cái "xa xăm" của người phụ nữ là sự chờ mong kẻ biệt tăm, thì cái "xa xăm" của thi sĩ là sự bất lực trước sự tàn nhẫn của thời gian và lòng người.
Trong chỉnh thể của bài thơ "Tôi lại thở dài ngó xa xăm", Đặng Xuân Xuyến không cầu kỳ trong việc dụng chữ bằng những thuật ngữ tân kỳ, nhưng lại đặc biệt thành công trong việc kiến tạo một hệ thống ngôn ngữ giàu tính gợi hình và một tứ thơ mang đậm hơi thở của bi kịch nhân sinh. Ngôn ngữ và hình ảnh trong tác phẩm này không tồn tại độc lập mà đan cài chặt chẽ để phục vụ cho một ý đồ nghệ thuật nhất quán: sự hóa thạch của nỗi đau.
Khổ thơ cuối là một sự thăng hoa của cảm xúc nhưng lại hạ cánh trong một hiện thực tàn khốc. Hình ảnh "Nhìn người hóa đá giữa đêm Rằm" là một ẩn dụ đầy sức nặng. Làng Đá không còn là tên gọi hành chính, nó đã thấm vào máu thịt, vào số phận của con người. Người phụ nữ ấy, sau bao năm tháng đợi chờ, đã tự hóa thạch chính tuổi xuân của mình. Cụm từ "Tuổi xuân tự lấp sâu vạn dặm" gợi lên một sự hy sinh tự nguyện nhưng vô vọng, một sự tự chôn vùi cái tôi cá nhân vào hố sâu của định kiến và lòng thủy chung lầm lạc.
Điểm đáng chú ý nhất về nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ là hệ thống vần "ăm" (năm, Rằm, thắm, xăm, căm, nắm, Chằm, tăm, dặm) được gieo xuyên suốt tác phẩm. Trong ngữ âm tiếng Việt, vần "ăm" là một âm đóng, tạo cảm giác tù túng, quẩn quanh và bế tắc. Việc lặp lại âm hưởng này không chỉ tạo nên tính nhạc cho bài thơ mà còn tạo ra một không gian tâm lý chật hẹp, nơi nhân vật trữ tình và cả người phụ nữ kia đều bị giam cầm trong những ký ức không lối thoát. Bên cạnh đó, cách sử dụng các từ láy như "căm căm", "thảng thốt", "biệt biệt tăm" đã đẩy cao tính biểu cảm, làm đậm thêm cái lạnh lẽo của không gian và cái dài dặc của thời gian.
Kết thúc bài thơ, tác giả lặp lại hành động "ngó xa xăm" nhưng lần này là cái nhìn của chính chủ thể trữ tình. Nếu cái "xa xăm" của người phụ nữ là sự chờ đợi vô định, thì cái "xa xăm" của nhà thơ là sự bất lực trước vòng xoáy của nhân duyên và số phận. Tiếng thở dài của Đặng Xuân Xuyến không chỉ dành cho một mối tình đơn phương, mà là tiếng thở dài cho những kiếp người tự buộc mình vào những giá trị xưa cũ để rồi tàn héo trong thầm lặng.
Bằng việc sử dụng ngôn ngữ giàu nhạc tính và xây dựng những hình ảnh có sức nặng biểu tượng, Đặng Xuân Xuyến đã nâng một câu chuyện tình lỡ dở lên thành một suy tưởng về thân phận. Bài thơ không chỉ là tiếng lòng của một cá nhân mà là bản cáo trạng nhẹ nhàng nhưng buốt nhói về những lề thói, những ân tình cũ kỹ đã vô tình chôn vùi biết bao kiếp người trong sự tĩnh lặng đáng sợ.
Có thể nói, với "Tôi lại thở dài ngó xa xăm", Đặng Xuân Xuyến đã thành công trong việc nâng một câu chuyện riêng tư lên thành một suy tưởng mang tính nhân văn sâu sắc. Bài thơ không chỉ chạm đến trái tim độc giả bằng sự chân thành, mà còn khẳng định bản sắc của một cây bút biết cách dùng những ngôn từ giản dị để chạm tới những vỉa tầng sâu kín nhất của tâm hồn con người.
Đọc "Về thăm Hà Nội" của Đặng Xuân Xuyến, ta không thấy một Hà Nội rực rỡ vàng son hay ồn ào phố thị, mà bắt gặp một khoảng lặng đầy suy tư, nơi cái "tôi" trữ tình đang loay hoay giữa hai bờ hư thực của ký ức và hiện tại. Phong cách nghệ thuật của bài thơ toát lên vẻ trầm mặc, điềm tĩnh nhưng ẩn chứa một cơn sóng lòng âm ỉ, được thể hiện qua một lối viết giản lược tối đa về hình ảnh để nhường chỗ cho dòng chảy nội tâm.
VỀ THĂM HÀ NỘI
- viết tặng Nguyễn Minh-
Tôi xa Hà Nội, xa Hà Nội
Mới đó thôi mà bấy năm trôi
Bạn cũ gặp nhau nhìn rất vội
Nụ cười te tẻ hé trên môi.
Ờ gió heo may đã mỏng rồi
Mây chiều cũng ít bảng lảng trôi
Giờ còn ai đợi canh chừng tối
Dụ một tiếng reo thả chỗ ngồi?!
Tôi lặng nghe lòng chất vấn tôi
Người ta giờ đã khác xưa rồi
Thời gian thì cứ trôi vồi vội
Tôi lại giam mình góc xa xôi.
Tôi biết nhưng mà biết vậy thôi
Chuyện xưa còn giữ được mấy hồi
Tôi về Hà Nội thăm Hà Nội
Mua chút niềm riêng ngủ quên rồi...
*.
Hà Nội, ngày 9 tháng 2-2025
ĐẶNG XUÂN XUYẾN
Cái hay của Đặng Xuân Xuyến nằm ở cách điều phối nhịp điệu. Những từ láy như "vồi vội", "te tẻ", "bảng lảng" không chỉ đơn thuần mô tả trạng thái mà còn gợi lên một cảm giác bất an, một sự đứt gãy trong sợi dây kết nối với không gian cũ. Hà Nội trong thơ Đặng Xuân Xuyến không còn là thực thể địa lý, mà đã trở thành một "vùng nhớ" đang bị xói mòn. Nhà thơ sử dụng những thi liệu rất quen thuộc của Hà Nội như "gió heo may", "mây chiều", nhưng lại phủ lên chúng cái nhìn hoài nghi: gió đã "mỏng", mây "ít trôi". Đây là một thủ pháp nghệ thuật tinh tế, dùng cái khách quan để nói cái chủ quan; cảnh vật không thay đổi nhiều, chỉ có lòng người đang cảm thấy sự trống trải khi đối diện với những gương mặt bạn cũ "nhìn rất vội".
Phong cách nghệ thuật bao trùm bài thơ chính là sự tối giản của ngôn từ để đạt đến tối đa của sức gợi. Đặng Xuân Xuyến không chọn cách vẽ lại Hà Nội bằng những địa danh cụ thể như Hồ Tây, tháp Rùa hay phố cổ mà vẽ Hà Nội bằng "cảm giác". Cái hay của người cầm bút lâu năm nằm ở chỗ biết tiết chế cái tôi ồn ào để nhường chỗ cho cái tôi chiêm nghiệm. Hà Nội của Đặng Xuân Xuyến không phải là Hà Nội của một du khách, mà là Hà Nội của một người "trong cuộc" đã đi xa, nay trở về nhìn thấy những vết rạn nứt trong lòng phố và lòng người.
Hãy nhìn vào cách Đặng Xuân Xuyến dùng chữ "vội". Chữ "vội" xuất hiện xuyên suốt như một nỗi ám ảnh. Từ cái "nhìn rất vội" của bạn bè đến thời gian "trôi vồi vội". Đây chính là sự va chạm giữa tâm thế tĩnh tại của thi sĩ và nhịp sống động của thời đại. Nhà thơ đã rất khách quan khi không đổ lỗi cho ngoại cảnh, mà tự "giam mình" vào một góc xa xôi để chất vấn chính mình. Đây là một thủ pháp tự vấn thường thấy trong các tác phẩm có chiều sâu triết lý, biến bài thơ từ một lời tâm tình cá nhân trở thành tiếng lòng chung cho cả một thế hệ đang lạc lõng giữa những giá trị cũ và mới.
Cái sự "mỏng" của gió heo may hay sự "ít" của mây chiều không chỉ đơn thuần là sự thay đổi thời tiết. Đó là một ẩn dụ nghệ thuật tinh tế về sự phai nhạt của những kết nối tâm linh giữa con người với mảnh đất này. Nhà thơ nhìn thấy sự thay đổi không phải ở sự sầm uất của nhà cao tầng, mà ở cái "nụ cười te tẻ" – một từ dùng rất đắt, nó gợi lên sự gượng gạo, thiếu vắng cái nồng nàn, sâu nặng của ngày xưa. Đặng Xuân Xuyến đã dùng một lối viết "vẽ mây nảy trăng", nói về sự thay đổi của Hà Nội thông qua những biểu hiện tâm lý nhỏ nhặt nhất nhưng cũng nhức nhối nhất.
Khổ thơ cuối chính là một sự đốn ngộ về mặt cảm xúc. Cụm từ "Mua chút niềm riêng" nghe thật chua xót nhưng cũng thật kiêu hãnh. Nó biến chuyến trở về thành một cuộc mua bán tâm tưởng, nơi người ta chấp nhận bỏ ra sự hiện diện của mình để đổi lấy một chút ký ức đã "ngủ quên". Toàn bộ bài thơ không có lấy một từ "buồn", nhưng cái phong vị hiu hắt, cô liêu thì lại thấm đẫm trong từng nhịp thơ.
Cấu trúc của bài thơ vận hành theo trục xoáy của sự chất vấn. Điểm rơi nghệ thuật mạnh nhất nằm ở khổ thơ thứ ba, khi tác giả tự tách mình ra để "giam mình góc xa xôi". Đây là một sự lựa chọn thái độ: thay vì cố gắng hòa nhập vào cái náo nhiệt đương thời, nhà thơ chọn cách rút lui vào nội tại để bảo tồn những giá trị cũ.
Khép lại bài thơ bằng hình ảnh "mua chút niềm riêng ngủ quên", Đặng Xuân Xuyến đã hoàn tất một hành trình tâm tưởng đầy bản ngã. Nghệ thuật sử dụng ngôn từ ở đây không cầu kỳ, không nỗ lực làm mới bằng những từ ngữ đao to búa lớn, mà chinh phục người đọc bằng sự thành thật đến xót xa. Bài thơ giống như một tiếng thở dài nhẹ nhõm, xác lập một phong cách thơ hoài niệm nhưng không hề cũ kỹ, bởi nó chạm đúng vào nỗi cô độc vĩnh cửu của con người trước sự chảy trôi tàn nhẫn của thời gian.
2) Ðể rút ra danh sách của NSGM (unsubscribe),
xin gửi email về GiaoMua2025@gmail.com
3. Mọi chi tiết, thể lệ, thắc mắc, xin gửi về:
GiaoMua2025@gmail.com
4. Mọi bài vở, đóng góp, xin gửi về:
GiaoMua2025@gmail.com
Nguyệt San Giao Muà
Homepage: http://www.GiaoMuạcom
Thể lệ gửi bài cho Nguyệt San Giao Muà:
Mong bạn gửi Bài cho GM theo cách này là tốt nhất :
1. Dùng mẫu chữ Unicode
2. Viết Hoa chữ đầu của bài và bút hiệụ Ví dụ: Giọt Mưa Trên Lácủa NS Phạm Duy
3. Gửi bài ngay trong email (không kèm file), để cho BBT khỏi mất công download xuống để đọc
4. Gửi tất cả các bài trong 1 tháng 1 lần trong1 email, nếu tiện.
5. Bài vở xin gửi đến trước ngày 25 mỗi tháng
6. Mọi chi tiết, thể lệ, thắc mắc, xin gửi về: GiaoMua2025@gmail.com
Cám ơn bạn rất nhiều, vì nhân sự có hạn, BBT không thể ngồi đánh máy lại từng đề bài hay bút hiệụ
Merrifield, Virginia 22116
USA
Trang Nhà
